Raporlar

Suriyeliler Barometresi-2019 açıklandı: Suriyeli mültecilerin kalıcılık eğilimi artıyor

Yakın zamanda açıklanan Suriyeliler Barometresi-2019'a göre, Türkiye toplumunun, Suriyeli mültecilere yönelik toplumsal kabul ve dayanışmasında belirgin bir azalma, 'endişelerde' ise artış olduğu ortaya koyuyor. Rapor, buna karşın Suriyeli mültecilerin, ülkelerine dönme kararlılıklarının hızla azaldığını vurguluyor.

Türk-Alman Üniversitesi Göç ve Uyum Araştırmaları Merkezi (TAGU) Müdürü ve İltica ve Göç Araştırmaları Merkezi Academy Başkanı Prof. Dr. M. Murat Erdoğan’ın, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’nin (UNHCR) desteğiyle hazırlamış olduğu, ‘Suriyeliler Barometresi- 2019: Uyum İçinde Yaşamın Çerçevesi’ Araştırma sonuçları açıklandı.

Türkiye’deki Suriyeli mülteciler üzerine yapılan en kapsamlı araştırma olan Suriyeliler Barometresi-2019, hem Türkiye toplumunun hem de Suriyelilerin birarada yaşama dair tutumlarını, geniş çaplı anket ve odak grup mülakatlarıyla ortaya koyuyor.Çalışma için  Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları ile 26 ilde 2 bin 271, Türkiye’de geçici koruma altındaki Suriyeli mültecileri ile 15 ilde bin 418 hane ile yüz-yüze anket çalışması çalışması yapıldı.

İlk olarak 2014 ve ardından 2017’de yapılan çalışmanın son olarak 2019 yılında tekrarlanmasıyla süreç içerisinde her iki toplumun da görüşlerinin nasıl değiştiğine dair bir karşılaştırma yapma imkanı da doğuyor.

“Çalışmanın en önemli bulgularından biri; 2019’da 2017 yılına göre, Türkiye toplumunun Suriyelilere özellikle başlangıç yıllarında verdiği desteğin ve dayanışmanın devam ettiği; ancak toplumsal kabul ve dayanışmasında belirgin bir azalma, “endişelerde” ise artış olduğu yönünde. Yani Türkiye toplumunun kabulü, büyük ölçüde “tahammül”e dönüşmüş durumda.

Rapor Suriyeli mültecilerin, ülkelerine dönme kararlılıklarının hızla azaldığını da ortaya koyuyor. Türkiye’deki Suriyeli mültecilerin, ülkelerindeki savaş ve belirsizlik ortamının devam ediyor olması nedeni ile geri dönme umut ve istekleri azalıyor. Buna paralel bir biçimde aradan geçen yıllarda kendileri için Türkiye’de kurdukları hayatın büyük ölçüde normalleşmesi ve çeşitlenmesinin de etkisi ile Türkiye’deki kalıcılık eğilimleri güçleniyor.

Rapordan Başlıklar:

  • Rapor, ortak yaşamın uzaması ve hatta pek çok alanda doğallaşmasına rağmen, Türkiye toplumunun artan sosyal mesafesi dikkat çekiyor. “Sosyal mesafe” ölçekleri, Türkiye toplumunun Suriyeli mültecilere bakışı ile Suriyeli mültecilerin Türk toplumuna bakışı arasında çok ciddi bir farklılık olduğunu ortaya çıkarmaktadır. Türkiye toplumu Suriyelilere yönelik -0,51 gibi çok güçlü (“uzak”) bir sosyal mesafe ortaya koyarken, Suriyelilerin Türk toplumuna +0,74 gibi son derece olumlu yani “çok yakın” bir pozisyon aldıkları tespit edildi. SB-2017’ye göre SB-2019’da Türkiye toplumundaki uzaklaşma, Suriyeli mültecilerde yakınlaşma eğilimli artıyor.
  • Suriyeliler Barometresi-2019’a göre Türkiye toplumu ile Suriyeli mültecilerin karşılıklı “kültürel benzerlik” algısı da tıpkı sosyal mesafede olduğu gibi farklılaşıyor. Türkiye toplumunda Suriyeli mülteciler ile kültürel benzerlik olduğuna katılmayanların oranı SB-2017’de % 80,2 iken bu oran SB-2019’da % 81,9’a çıktı. Bu oran 2014’deki araştırmada % 70,6 olarak tespit edilmişti. Yani kültürel benzerliğe itiraz zaman içinde daha da artmış. Oysa Suriyeli mültecilerin çoğunluğu (% 56,8) Türkiyelilerle kültürel bakımdan benzer olduklarına inanmakta.
  • Rapora göre, Suriyeli mültecilerin, Suriye’ye dönme konusundaki kararlılıkları hızla azalıyor. “Suriye’ye dönmeyi hiçbir şekilde düşünmüyorum” diyen Suriyeli mültecilerin oranı SB-2017’de %16,7 iken bu oran SB-2019’da %51,8’e yükselmiştir. Benzer biçimde SB-2017’de %59,6 olan “Suriye’de savaş biter ve bizim istediğimiz şekilde bir yönetim oluşursa dönerim” diyen Suriyeli mültecilerin oranı SB-2019’da %30,3’e düşmüştür. “Suriye’de savaş biter ve bizim istediğimiz şekilde bir yönetim oluşursa dönerim” diyenlerin oranındaki radikal azalma ile de gözlemlendi. Bu soruya olumlu cevap verenlerin oranı SB2017’de %59,6 iken, SB-2019’da neredeyse iki yıl öncesinin yarısı kadar, yani %30,3’tür. Sahadan toplanan bütün veriler, son iki senede Suriyeli mültecilerin geri dönme isteklerinin/eğilimlerinin belirgin biçimde azaldığını gösteriyor.
  • Suriyelilerin gelecek planlamaları her geçen gün Suriye’deki gelişmelerden bağımsızlaşmakta. Suriye’de kısa zamanda çözüm bulunsa bile, bunun Türkiye’deki Suriyelilerin dönme eğilimine etkisinin sınırlı kalacağı anlaşılıyor.
  • Türkiye’deki Suriyeli mültecilerin, hayatlarını nasıl idame ettirdikleri konusunda Türkiye toplumunun görüşü, algıların ve bilgilenmede yaşanan sorunların ne kadar önemli olduğunu ortaya koyuyor. Türkiye toplumuna göre Suriyeliler geçimlerini Türkiye devletinin yardımlarıyla (%84,5) ya da “dilenerek” sağlamakta. Oysa istisnalar ve 1.5 milyon Suriyelinin aldığı ayda 120 TL’lik SUY yardımı dışında sürekli, düzenli bir gelir kaynağı olmayan Suriyeli mülteciler çalışarak hayatlarını idame ettirmekteler.
  • Türkiye toplumunun Suriyeli mültecileri tanımlamasında olumsuz kavramların ön plana çıktığı gözlenmektedir. SB-2014 ve SB-2017 araştırmalarında “Türkiye’deki Suriyelileri nasıl tanımlarsınız” sorusuna öncelikle “Zulümden/savaştan kaçan mağdur insanlardır” diyen Türkiyeli katılımcılar, SB2019’da bu seçeneği dördüncü sıraya indirmiş ve ilk sıraya “Bize ileride çok sorun açacak tehlikeli insanlardır” seçeneğini yerleştirmiştir.

  • Aradan geçen dokuz yıl sonrasında Türkiyeli katılımcıların neredeyse %80’i Suriyeli mültecilerin en az yarısının Türkiye’de kalacağından emin. Ancak “burada kalıcı olacaklar” görüşü beyan edilmesine rağmen, birlikte yaşam iradesinin son derece zayıf olduğu, yani Türkiye toplumunda Suriyeli mülteciler konusunda “gönülsüz bir kabullenme” – olduğu söylenebilir.
  • Türkiye toplumuna ve Suriyeli mültecilere benzer formatta yöneltilen “uyum” soruları ciddi bir ayrışmayı ortaya koymakta, uyum konusunun aslında ne kadar duygusal ve subjektif husus olduğunu da göstermekte. Türkiye toplumuna “Suriyeliler Türk toplumuna/Türkiye’ye ne ölçüde uyum sağladı?” sorusu yöneltildiğinde sadece %13,2’si Suriyelilerin Türkiye toplumuna “bütünüyle” ya da “büyük ölçüde” uyum sağladığı cevabını verdi. Aynı soru Suriyelilere sorulduğunda ise, Suriyelilerin %51,6’sı Suriyelilerin Türk toplumuna “bütünüyle” veya “büyük ölçüde” uyum sağladığına inanıyor.
  • Türkiye toplumu, aradan geçen sekiz yıl sonrasında Suriyelilerin Türkiye’de kalıcılıklarının arttığının farkında. Toplumun neredeyse %80’i Suriyelilerin en az yarısının Türkiye’de kalacağından emin. Ancak “burada kalıcı olacaklar” görüşü beyan edilmesine rağmen, birlikte yaşam iradesinin son derece zayıf olduğu, yani Türkiye toplumunda Suriyeli mültecileri “gönülsüz bir kabullenme” durumu olduğunu söylemek mümkündür. “Suriyeliler nerede yaşamalı” sorusuna gelen cevaplar bu çerçevede oldukça dikkat çekicidir. Zira halen %98’inden fazlası kentsel alanlarda Türkiye toplumu ile birlikte yaşayan Suriyeli mültecilerin “istedikleri yerde Türk toplumuyla birlikte” yaşamasına destek 2017’de %7,9 iken; 2019’da bu oran %5,3’e düşmüştür.
  • SB araştırmasında “Türkiye’nin en önemli 10 sorunu içinde Suriyeli mülteciler konusu sizce kaçıncı öncelikli konudur?” sorusuna alınan cevapta, Suriyeli mülteciler konusunu Türkiye’nin ilk üç önemli sorunu olarak görenlerin toplam oranı %60’ın üzerinde olarak tespit edildi. “Suriyeliler bir sorun değildir/ilk 10’a girmez” diyenlerin oranı ise %5,4’dür.
  • “Suriyelilere siyasal hakları ile ilgili nasıl bir düzenleme yapılmalıdır?” sorusuna Türkiye toplumunun 2017’de %85,6’sı, 2019’da ise % 87,1’i “hiçbir siyasal hak verilmemelidir” demektedir.
  • Suriyeli mültecilerin içinde vatandaşlığa olumlu bakanların oranının SB-2017’de ve SB-2019’da son derece yüksek olduğu açık bir biçimde görülmektedir. Suriyelilere sorulan “Suriyeliler vatandaşlık almak istiyor” önermesine “katılanların” ve “kesinlikle katılanların” oranı 2017’de %65,6, 2019’da küçük bir azalma ile %63,4 olmuştur. Ancak bu önermeye karşı çıkanların oranı ise 2017’de %12,4’ten 2019’da %5,7’e düşmüştür. Türkiye’deki Suriyelilerin %57,7’si çifte vatandaş olmak, %22,6’sı sadece T.C. vatandaşı olmak istemektedir. Yani T.C. vatandaşlığı talep eden Suriyelilerin toplam oranının %78,3 olduğu söylenebilir.

Raporun tamamını okumak için tıklayınız

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: